دنیای با شکوه شکسپیر
۵۹-ژولیوس سزار(۱)
تراژدی ژولیوس سزار نمایشنامهای اثر ویلیام شکسپیر نمایشنامه نویس مشهور انگلیسی است. احتمال قریب به یقین این است که شکسپیر این نمایشنامه را در سال ۱۵۹۹ میلادی نوشته باشد.
نمایشنامه شرح توطئه ترور ژولیوس سزار را بیان می کند که ۴۴ سال پیش از میلاد مسیح صورت گرفت . سزار سالها با دیکتاتوری بر روم حکمراند. در این توطئه سزار به قتل رسید و البته کسانی که توطئه کرده بودند در جنگ فیلبی دچار شکست شدند.
من اولین نمایشنامه ای که از شکسپیر خواندم همین نمایشنانه سزار بود که آنرا به همان زبان انگلیسی مطالعه کردم. این کتاب همیشه روی میز من قرار دا رد. چون دارای اصطلاحات و ترکیباتی به زبان انگلیسی است که علاقمندان به ادبیات انگلیسی را بکار می آید.
نکته مهم
یک نکته مهم را می خواهم مطرح کنم وآن این که اکثر نمایشنامه های شکسپیر البته بجز شاه لیر و ریچارد سوم بقیه اکثرا در باره کشورها و سرزمین های دیگر است؛ رمئو و ژولیت، هملت، اتللو، کلئوپاترا، کوریولانوس و آنتونیوس ، تاجر ونیزی ، همگی به سرزمین ها و ملتهای دیگر مربوط می شوند. در این میان سرزمین اصلی و مادری شکسپیر یعنی انگلیس مقام دوم و سوم را دارد.
شکسپیر در این نمایشنامه از عناصر پیشگویی و روح نیز کمک می گیرد تا نمایشنامه را با حال و هوای انگلستان و اروپای آن زمان همساز سازد که جن و پری و هیولا و روح از در و دیوار آن بالا می رفت.
نمایشنامه با یک انتقاد شدید از سزار آغاز می شود:
MARULLUS
امیر تهرانی
ح.ف
تکرار
علوم ماوراء، غیبی، و...(بخش یکم)
من تاکنون شاید بیش از یکصد کتاب در ارتباط با علومی و یا دانشهایی خوانده ام که اصطلاحا به علوم و دانشهایی بنام علو م پنهانی، غیبی، ماورائی، اکالت(Occult), روحی و مانند اینها معروفند.
در ضمن بطور اتفاقی و یا اختیاری در جلساتی شرکت کرده ام که در آن کارهایی صورت گرفته که نمی توان دلیل علمی پابرجا بر رد و یا قبول آنها ارائه نمود . ولی حقیقت این است که اتفاقاتی افتاده است که وقوع آنها را نیز نمی توان انکار کرد.
اصولا در این ارتباط سه دید گاه وجود دارد:
تاریخچه رمل
گفته شده که رمل میر اثی از دانیال پیامبر است که معجزه او بشمار می آمده است. ولی این ها همه روایات تاریخی است که سند و مدر ک خاصی برای آن موجود نیست. اما من ۵۸- کتابی تحت عنوان "ژئومانسی" یا دانش رمل به زبان انگلیسی در کتابخانه دارم که توسط یک محقق استرالیایی به نگارش در آمده و تاریخچه پیدایش چنین فنی را از دو هزار سال پیش به اینطرف با مدرک و سند بررسی کرده و اساس و بنیان این فن را شرح می دهد.
امیر تهرانی
ح.ف
تکرار
فرهنگ های لغات
۵۶-فرهنگ برهان قاطع
من همیشه در دبیرستان نمره های بسیار خوبی در درس انشاء می گرفتم . چون از نوجوانی با کتابهای ادبیات آشناشدم و همین مرا مدد می رساند تا متن های انشاء قوی و جالب بنویسم.
از سوی دیگر در همان زمانها همیشه بر این فکر بودم که حافظ و سعدی این همه ترکیب لغتی را چگونه یافته اند.؟ بر ای مثال به نمونه های زیر توجه نمایید:
-صبح امید، دختر رز، خوشه چرخشت، پنجه آفتاب، سلیمان گل، باد صبا، هاتف دیرینه، شانه بر زلف زدن، زلف خم اندر خم، صحبت گل، مسئله آموز...فراش باد صبا، فرش زمردین، لاحول گویان، قناعت طبع، سرمست درآمدن، خاک وجود، کیمیای هستی و...
اگر مجموعه این لغات و ترکیبات لغتی را از شعرهای حافظ و سعدی و نثر سعدی حذف کنیم گویی بر پیکر این شاهکارها ضربه سنگین وارد ساخته ایم.
خوشبختانه جستجوی من نتیجه مثبت داد و دو جلد کتاب قطور فرهنگ لغات بر هان قاطع دری از پاسخ به روی من گشود.
این کتاب را محمدحسین بن خلف تبریزی، متخلص به «برهان»، و به عنوان فرهنگ لغات فارسی به فارسی و در سال ۱۰۶۲ به نام سلطان عبدالله قطب شاه نوشته است. این کتاب ابتدا در هندوستان و سپس در ایران به شهرت رسید
نویسنده هدف نگارش کتاب را جمعآوری تمامی لغات فارسی پهلوی، دری، یونانی، سریانی، رومی، اصطلاحات و کنایات بهعربیآمیخته و لغات زند و پازند عنوان کرده که در فرهنگ های لغت آن زمان و دوران موجود بوده است.
خوشبختانه کتاب دارای ترتیبى الفبایى و بر پایه حروف اول، دوم، سوم و... هر واحد واژگانى تنظیم شده است.
کتاب دارای یک دیباچه، مشتمل بر ۹ «فایده» و متن شامل ۲۹ «گفتار» است. دیباچه در باب موضوعاتى مانند زبانهای ایرانى، حروف، دستور زبان و املای فارسى است و گفتارها که بخش اصلى فرهنگ را شامل مىشود، بر مبنای حروف فارسى و عربى ترتیب یافته و هرکدام خود به چندین «بیان» تقسیم گردیده است.
در این کتاب بود که من ب ای نخستین بار با مجموعه ای از اصطلاحات و ترکیبات لغتی پارسی آشناشدم که در اشعار و گفته بزرگانی هم چون سعدی و حافظ یافت می شود. این دو جلد کتاب بر هان قاطع بر ای من در حکم دستگیره ای بودند که با آن گنجینه ادب پارسی را تا حد امکان توانستم بگشایم.
برای نمونه به بعضی از ترکیبات لعتی جالب تعریف شده در کتاب بر هان قاطع نگاهی می اندازیم:
-تاج فیروزه کنایه از آسمان،
- تاج گردون کنایه از خورشید،
- از دست دهر جستن کنایه از جهان رفتن و مردن،
- از دست بر گرفتن کنایه از نیست و نابود گردانیدن،
- از رگ اندیشه چکیدن کنایه از دقت در فکر و اندیشه ،
-بهشتی روی کنایه از زیبا روی
-بیضه چرخ، کنایه از آفتاب
-در آینه نقش،پری دیدن، کنایه از دین شراب در کاسه بلوری،
-دختر آفتاب،کنایه از،شراب لعل
-دختر روزگار، کنایه از حوادث روزگار،
-دامگاه دیو کنایه از دنیا و عالم فانی
-دامن بر افشاندن کنایه از سفر کردن
البته باید توجه داشت که چون نویسنده قصد داشته همه لغات و اصطلاحات مرسوم در زبان پارسی را گرد آورد برخی لغات را نیز آورده که امروزه معمول نیستند.برای نمونه لغاتی مانند بواشه، بوب، بوبویه، بوبک که اینروزها پارسی زبانان با چنین لغاتی آشنایی ندارند.
برهان قاطع، در حدود بیش از ۲۰،۰۰۰ واژه و ترکیب دارد که برخی از این واژه ها از زبانها و لهجههای غیر ایرانى نیز می باشد. زبانهای ایرانى عبارتند از: اوستایى، فارسى باستان، پهلوی، خوارزمى و سغدی؛ و -لهجههای ایرانى: مروزی، بخاری، سیستانى، کرمانى، عراقى، آذری، گیلکى و....
هم چنین وازه هایی از زبانها و لهجههای غیرایرانى مانند عربى با لهجههای یمانى، دمشقى، اندلسى و...، بربری، عبری، سریانى، ترکى، هندی، یونانى، رومى، ارمنى در این کتاب وجود دارد.
فرهنگ برهان قاطع نویسنده اصلی در دوجلد چاپ شده ولی لغت شناس و دانشمند فقید شاد روان استاد دکتر محمد معین با مقدمه و شرح و اضافات انرا در پنج جلد عرضه کرده است.
تقریبا هر دوجلد را از ابتدا تا انتها خوانده ام و در بوستان لغات و اصطلاحات دلفر یب ادب پارسی تفرج نموده ام. بنطر من کسانی که می خواهند شعر کلاسیک پارسی بسرایند و یا با رازهای حافظو سعدی، نظامی و خاقانی و منوچهری آشنا شوند لازم است که این دوجلد کتاب را در دست داشته باشند
البته شادروان استاد دکتر محمد معین لغت شناس و ادب شناس نامدار ایرانی این دو جلد کتاب را در پنج جلد شرح و بسط کرده و به چاپ رسانده که خود گنج دیگری در گنجخانه خدب پارسی است.
امیر تهرانی
ح.ف
تکرار
عاقبت گوژپشت نوتر دام
در نوشتار پیشین گفته شد که “کلود فرولو”، رئیس شماسهای نو تر دام که در نهان عاشق اسمرالدا شده بود
سعی کرد با کمک “کازیمودو” ناقوس زن و گوژپشت بدشکل کلیسای نو تر دام اسمرالدا را بدزدد، ولی این آدم ربایی با دخالت کاپیتانی نطامی بنام “فوبوس دوشاتوپر” ناکام ماند و کازیمودو بعنوان متهم اصلی دستگیر شد.
قضات کازیمودو را در میدان اعدام به مجازات شلاق محکوم نموند. وقتی کازیمودو شلاق می خورد و خون از بدنش جاری بود کشیش با چشم باز به این صحنه می نگریست.
در این میان تنها اسمرالدا دختر کولی رقاص بود که به کازیمودو کمک کرد و به او آب داد.
دنیای اسمرالدا
در این میان اسمرالدا نیز به شدت عاشق فوبوس میشود ولی فوبوس که جوانی سبکسر و هوسباز است تنها لحظاتی کوتاه با اوست و تقریباً توانسته اسمرالدای پاکدامن را مغلوب سازد که در یک شب و در حالی که فوبوس و اسمرالدا در کنار هم نشسته و نرد عشق می بازند توسط کلود فرولو رئیس شماسها مورد اصابت خنجر قرار میگیرد.امیر تهرانی
ح.ف
تا اینجا ۵۵ جلد کتاب
تکرار
۵۰-گوژ پشت نوتردام(۱)
دومین کتاب رمان خارجی که خواندم باز هم چون بینوایا ن از ویکتور هوگو بود و "گوژپشت نوتر دام " نام داشت. این کتاب در اصل با نام فر انسوی " نوتر دام دو پاری" به چاپ رسید و لی در ترجمه انگلسی به "گوژپشت نوتردام " نامیده شد.متن فرانسوی خود ویکتور هوگو از کتابهای درسی ادبیات فرانسه است و به ان توجه بسیار می شود.
در ابتدا باید اشاره کنم که نوتر دام ( notre dame ) در زبان فرانسه به معنی بانوی ما می باشد. این دوکلمه برای یک مسیحی اصطلاح "مریم مقدس" را تداعی می کند. بنابراین نام نوتر دام دو پاری یعنی کلیسای بانوی ما در پریس می باشد.
ماجرای کتاب از یک روز ششم ژانویه ۱۴۸۲ مسیحی آغاز می شود که در آن روز جشن شاهان و دیوانگان با هم یکی شده بودند.
در جشن دیوانگان نمایش تئاتری انجام می شد که مجمع کاردینالها آنرا ممنوع کرده بود ولی دارالفنون پاریس رائ به انجام آن داد. پس ازنمایش یکی را بنام کازیمودو بعنوان شاه دیوانگان انتخاب کرده و بر روی تخت روان نشاندند و براه افتادند.
در متن داستان دختری بنام اسمرالدا هم وجود دارد .اسمرالدا ( Esmeralda) دختری بظاهر کولی است که از نسل کولیها نمی باشد بلکه او فرزند یک زن روسپی زیبا بوده که پس از آنکه کولیها اسمرالدا را از او دزدیدند نا امیدی بر همه وجوش چیره شده، سالها گوشهنشین گردیده و در انتظار دیدن دخترش ماند. اما خود اسمرالدا دختری پاک و معصوم است. این نکته مهمی است که افرادی مانند ویکتور هوگو در پی اثبات و آن بوه اند.
تنها اسمرالدا به کمک می آید.
در میان آن مردمی که به شلاق خوردن کازیمودو می خندیدند و به التماسهایاو برای دریافت جرعه آبی می خندیدند تنها یک قلب برای او نگران می شود و به او آب می دهد و آن اسمرالدا ست که روحی مهربان دارد. او به کازیمود کمک میکند و جرعهای آب به او میدهد: .ادامه دارد
امیر تهرانی
ح.ف